لوازم دست دوم رو وقتی سالم می‌خرید که دستگاه رو روشن و در حال کار ببینید، نه فقط روشن. برای تلویزیون یعنی چند تصویر تک‌رنگ تمام‌صفحه، امتحان همه‌ی ورودی‌ها و تیونر و ریموت. برای یخچال و لباسشویی یعنی چند دقیقه کار کردن و گوش دادن. برای اسپلیت یعنی دیدنش وقتی هنوز نصبه. به‌علاوه شماره‌ی مدل روی برچسب باید با آگهی بخونه، و تا چیزی رو ندیدید پولی نریزید. تو این مقاله هر دستگاه رو جدا می‌گیم، با کارهایی که بدون دانش فنی و بدون باز کردن دستگاه می‌شه انجام داد.
بیشتر فروشنده‌های دست دوم، چه تو دیوار چه آشنا، آدم‌های درستی‌ان که فقط می‌خوان دستگاهشون رو بفروشن. ولی خیلی وقت‌ها خودشون هم از ایرادی که دستگاه داره خبر ندارن. این چک‌لیست برای همینه، که هر دو طرف با خیال راحت معامله کنید.
قبل از هر دستگاه: کارهای عمومی
این‌ها برای همه‌ی لوازم یکیه:
- تو روشنایی روز و تو خونه‌ی فروشنده ببینید. نور کم، ایرادهای صفحه و بدنه رو قایم می‌کنه. دیدن دستگاه تو محل خودش هم نشون می‌ده که واقعاً داره کار می‌کنه.
- کار کردنش رو ببینید. «الان روشنه» کافی نیست. باید چند دقیقه ازش کار بکشید.
- برچسب مدل و سریال رو با آگهی و کارت گارانتی مطابقت بدید. برچسب معمولاً پشت تلویزیون، پشت یا داخل در یخچال یا لباسشویی و رو واحد داخلی اسپلیته. از شماره‌ی مدل عکس بگیرید؛ بعداً به کارتون میاد.
- فاکتور اصلی و کارت گارانتی رو بخواید. اینکه گارانتی بعد از فروش به شما منتقل می‌شه یا نه، به شرکت گارانتی و مدل بستگی داره. از فروشنده و شرکت گارانتی بپرسید و فقط به حرف شفاهی بسنده نکنید.
- پول رو قبل از دیدن نفرستید. بیعانه‌ی پیش از دیدن دستگاه، ریسک بی‌دلیله. معامله‌ی حضوری، بعد از تست.
- برای دستگاه گرون، یه آدم باتجربه با خودتون ببرید. اگه کسی تو آشنایانتون هست که قبلاً دست دوم خریده، یا یه تعمیرکار، همراهش کنید. برای اینکه چطور تعمیرکار مطمئن پیدا کنید: چطور تعمیرکار لوازم خانگی مطمئن پیدا کنیم.
- خودتون دستگاه رو باز نکنید و از فروشنده هم نخواید باز کنه. تست‌های این مقاله همه از بیرونه.
خرید تلویزیون دست دوم: چک‌لیست گام‌به‌گام
تلویزیون گرون‌ترین خریده و ایرادهاش هم بیشتر از بیرون پیداست، اگه بدونید کجا رو نگاه کنید.
۱. بدنه و صفحه، وقتی خاموشه
اول با تلویزیون خاموش نگاه کنید. ترک، لکه‌ی روشن یا تیره، یا بدنه‌ای که ضربه خورده، می‌شه با نور دیده شه. پشت دستگاه و پریز و کابل برق رو هم نگاه کنید؛ کابل له‌شده یا پریز سوخته نشونه‌ی ماجراهای بد قبلیه.
۲. تست تصویر تک‌رنگ تمام‌صفحه
این مهم‌ترین تسته. یه فلش یا گوشی با چند تصویر تک‌رنگ ببرید (یا از یوتیوب ویدیوی «رنگ تک‌رنگ تلویزیون» بذارید): سیاه، سفید، قرمز، سبز و آبی. هر رنگ رو تمام‌صفحه نگه دارید و نگاه کنید:
| چی می‌بینید | روی کدوم رنگ بهتر پیداست | یعنی چی |
|---|---|---|
| نقطه‌ی ریز ثابت که همیشه روشن یا تیره‌ست | سیاه (برای نقطه‌ی روشن)، سفید (برای نقطه‌ی تیره) | پیکسل خراب |
| خط عمودی یا افقی رنگی یا تیره | سفید و رنگی‌ها | ایراد صفحه یا برد، معمولاً هزینه‌بر |
| لکه‌های روشن‌تر لبه‌ها یا گوشه‌ها | سیاه، تو اتاق نیمه‌تاریک | نشت نور یا مشکل نور پشت صفحه |
| ناحیه‌ی تیره‌ی ثابت یا تکه‌ای که زرد یا آبی‌تره | سفید | مشکل نور یا صفحه |
| صفحه نصف شده یا عکس دوتایی | هر تصویری | ایراد جدی |
یه نقطه‌ی خراب خیلی ریز شاید برای شما قابل‌قبول باشه، ولی خط یا لکه‌ی بزرگ نه. اینکه هزینه‌ی رفعش چقدره بستگی به نوع ایراد داره؛ بدونید که ایراد صفحه معمولاً از هر ایراد دیگه گرون‌تره: هزینه‌ی تعویض پنل شکسته. برای خط‌های روی صفحه: خط روی صفحه‌ی تلویزیون.
۳. تست داخلی خود تلویزیون
سامسونگ و ال‌جی هر دو تو منوی تنظیمات یه «تست تصویر» (Picture Test) دارن که تصویر آزمایشی خود تلویزیون رو نشون می‌ده، بدون وابستگی به آنتن یا گیرنده. مسیرش به مدل و سال ساخت بستگی داره و معمولاً تو بخش Support یا Self Diagnosis (رو بعضی مدل‌های سامسونگ زیر Device Care) هست. اگه پیداش نکردید، شاید مدلش نداشته باشه؛ از فروشنده بخواید پیداش کنه یا برای مدل خودش دفترچه رو ببینید. هر دو سازنده می‌گن اگه خود تصویر آزمایشی درست نمایش داده نشه، ایراد از خود تلویزیونه؛ و اگه درست بود، ایراد از سیگنال یا دستگاه وصل‌شده‌ست.
۴. ورودی‌ها، تیونر و ریموت
- همه‌ی HDMIها رو امتحان کنید. یه گیرنده، گوشی یا لپ‌تاپ با کابل HDMI ببرید و هر درگاه رو جدا بزنید. یه درگاه خراب تو خونه‌ی فروشنده مشکلی نبوده، ولی تو خونه‌ی شما آزاردهنده‌ست.
- تیونر. اگه آنتن داخلی دارید و می‌خواید از اون استفاده کنید، کانال‌یابی بزنید و ببینید چند کانال پیدا می‌شه.
- صدا. صدا رو از کم تا زیاد ببرید؛ خش یا قطع و وصل شدن نباید باشه. اگه صدا ایرادی داشت: تلویزیون تصویر داره ولی صدا نداره.
- ریموت. همه‌ی دکمه‌ها رو بزنید. ریموت اصل گرون نیست؛ ریموتی که نیست یا نصفه کار می‌کنه، نشونه‌ی نگهداری ضعیفه.
- خاموش و روشن. دو سه بار با ریموت و یه بار هم با دکمه‌ی روی دستگاه خاموش و روشنش کنید. هر بار باید بی‌مشکل بیاد. اگه این کار رو نمی‌کرد: چک‌لیست تلویزیون روشن نمی‌شود.
۵. سال ساخت و آپدیت
شماره‌ی مدل رو تو سایت سازنده یا فروشگاه‌های معتبر جست‌وجو کنید و سال عرضه‌ش رو ببینید. بعد تو تنظیمات تلویزیون، بخش آپدیت نرم‌افزار رو بزنید که ببینید هنوز آپدیت می‌گیره یا نه. اینکه هر مدل چند سال آپدیت می‌گیره رو سازنده تعیین می‌کنه و ما عدد ثابتی ازش نمی‌دونیم؛ برای مدل خودتون از سازنده بپرسید. تلویزیون قدیمی‌ای که دیگه آپدیت نمی‌گیره ممکنه با بعضی برنامه‌ها کار نکنه، مگه اینکه گیرنده‌ی جدا وصل کنید.
۶. چیزی که تو چند دقیقه معلوم نمی‌شه
بعضی ایرادها، مثل خاموش شدن ناگهانی بعد از چند ساعت، تو یه دیدار کوتاه پیدا نمی‌شن. اگه تلویزیون گرونه و دلتون راضی نیست، یه تعمیرکار ببرید.
خرید یخچال دست دوم
یخچال رو باید سرد شدنش رو ببینید. یه یخچال خاموش‌شده ممکنه تمیز و سالم به‌نظر برسه، ولی خراب باشه.
- بپرسید از کی روشنه. یخچالی که از صبح خاموش بوده، هنوز سرد نشده و نمی‌شه قضاوتش کرد. اگه خاموشه، بذارید روشن بشه و یه مدت صبر کنید یا یه روز دیگه بیاید.
- دست بزنید. داخل یخچال و فریزر باید سرد باشه. دیواره‌ی فریزر و هوای داخل رو لمس کنید.
- صدای کمپرسور. موتور پشت یخچال باید یکنواخت و آروم کار کنه. صدای تق‌تق، وزوز بلند، یا روشن و خاموش شدن پشت سر هم نگرانی‌ه. راهنمای صدا: صدای یخچال، کدوم عادیه و کدوم نه.
- لاستیک در. هر دو در رو ببندید و یه برگه‌ی کاغذ بذارید لای در؛ اگه راحت کشیده شد، لاستیک نمی‌بنده. لاستیک پاره یا شل‌شده هم قابل دیدنه.
- یخ‌زدگی و رطوبت. یخ زیاد داخل فریزر یا قطره‌ی آب کف یخچال نشونه‌ی مشکله.
- اگه سرد نمی‌کنه. یخچال سرد نمی‌کند، علت‌ها
یخچال سنگینه و جابه‌جایی‌ش هم ریسک داره. بعد از خرید، قبل از روشن کردن تو خونه‌ی خودتون از فروشنده بپرسید چقدر باید بایسته تا بشه روشنش کرد؛ اینم از تولیدکننده‌ی همون مدل هم می‌شه پرسید.
خرید لباسشویی دست دوم
لباسشویی رو باید یه دور کوتاه کار کنه ببینید، چون بیشتر ایرادهاش وقتی آب و چرخش هست پیدا می‌شه.
- یه برنامه‌ی کوتاه بزنید. از فروشنده بخواید یه دور کوتاه با آب بزنه و شما کنارش بایستید. آب‌گیری، شستشو، تخلیه و دور تند (اسپین) باید همه انجام بشن.
- زیرش و شلنگ‌ها رو ببینید. کف و اطراف دستگاه، و اتصال شلنگ‌ها نباید نم یا قطره‌ی آب داشته باشه.
- صدای تانک. تو دور تند، لرزش شدید یا صدای کوبیدن یا خراشیدن نشونه‌ی مشکله. یه کم لرزش عادیه. اگه صدا غیرعادی بود: صدای لباسشویی.
- در و لاستیک. لاستیک دور در نباید پاره یا کپک‌زده باشه، و در باید راحت قفل بشه و باز بشه.
- تخلیه. آب آخر باید کامل بره. آب مونده تو دستگاه بعد از دور، ایراده.
- دکمه‌ها و نمایشگر. همه‌ی دکمه‌ها و برنامه‌ها جواب بدن.
- وقتی کار نمی‌کنه: لباسشویی روشن نمی‌شود و لباسشویی خالی نمی‌کنه یا نمی‌چرخه.
خرید کولر گازی (اسپلیت) دست دوم
اسپلیت رو حتماً نصب‌شده و روشن ببینید. بعد از باز کردن و جابه‌جایی، معمولاً نصب مجدد لازمه، و دستگاهی که بدون دیدن کار کردنش خریده بشه، ریسک بیشتری داره.
- سرمایش و گرمایش. اگه مدلش گرمایش هم داره، هر دو حالت رو چند دقیقه امتحان کنید. هوای سرد یا گرم باید از واحد داخلی بیاد.
- واحد بیرونی. فن باید بچرخه و صدای عجیب نباشه.
- نشتی آب. از واحد داخلی نباید آب بچکه.
- صدا و بو. صدای شدید یا بوی بد، نشونه‌ی مشکله.
- ریموت. همه‌ی دکمه‌ها.
باقی چیزها کار تکنسینه: میزان گاز، لوله‌کشی، اتصال برق و نصب. نه خودتون، نه فروشنده. اگه تصمیم دارید بخرید و نصب هم می‌خواید، از قبل با یه تکنسین هماهنگ کنید که جابه‌جایی و نصب مجدد چقدر هزینه و ریسک داره.
قبل از پول دادن: ۶ سؤال آخر
- شماره‌ی مدل روی برچسب با آگهی یکیه؟
- دستگاه رو کار کردن دیدم، نه فقط روشن؟
- فاکتور و کارت گارانتی دارم، و درباره‌ی انتقال گارانتی پرسیدم؟
- چیزی هست که فروشنده درباره‌ش مطمئن نیست؟ (مثلاً «تا حالا مشکلی نداشته»، یا «فقط یه بار خاموش شد»)
- قیمتش با یه مدل مشابه تو بازار جور درمیاد؟ خیلی ارزون یعنی باید بیشتر ببینید.
- اگه چیزی ایراد داره ولی بازم می‌خوام، قیمت رو قبل از معامله باهاش تنظیم کردم؟
پرداخت رو بعد از دیدن و تست انجام بدید، و اگه ممکنه از راهی استفاده کنید که ردی ازش بمونه.
کی یه تعمیرکار ببرید؟
اگه مطمئن نیستید، می‌تونید قبل از خرید یه تعمیرکار ببرید؛ کارشناسی و ایاب پیشکار ۴۰۰ هزار تومنه (تعرفه‌ی پیشکار). این بیشتر برای تلویزیون و دستگاه‌های گرون می‌ارزه، یا وقتی چیزی تو تست‌ها شما رو نگران کرده. صفحه‌ی خدمت: تعمیر تلویزیون.
ثبت درخواست — تو ساعت کاری باهات تماس می‌گیریم.